DSLR یا Point&Shoot؟

برای دو دسته از اشخاص ممکن است این سوال اساسا مطرح نباشد: اونهایی که به دوربین های DSLR فکر نمی کنند و اونهایی که بدون آن نمی توانند زندگی کنند! اما برای دسته عمده ای از علاقه مندان به عکاسی که می خواهند برای اولین بار دوربین بخرند و یا اینکه دوربین P&S دارند و می خواهند دوربین بهتری بگیرند، این موضوع اهمیت زیادی دارد.

دوربین Point&Shoot یا P&S (که من برای آن معادل فارسی مناسبی ندارم) به دوربین هایی گفته می شود که برای کارهای ساده طراحی شده اند و عمدتا کاربری آسانی دارند. این دوربین ها محبوبیت بالایی در بین اشخاصی دارند که اساسا خود را عکاس نمی دانند و هدف آنها از عکاسی، ثبت لحظات به یاد ماندنی، به خصوص به هنگام مهمانی و مسافرت و در میان خانواده و دوستان می باشد.

دوربین های DSLR یا Digital Single-Lens Reflex یکی از انواع دوربین هایی می باشند که دارای قابلیت های گسترده تر بوده و مناسب عکاسان آماتور و حرفه ای می باشد (در پرانتز: عکاس حرفه ای به کسی گفته می شود که کار او عکاسی است و از این راه امرار معاش می کند. در مقابل، عکاس آماتور به کسی گفته می شود که تنها برای تفریح و علاقه شخصی عکاسی می کند. این تعریف برخلاف طرز فکر مرسوم است که کسی را که دوربین بزرگی دارد و یا عکس خوبی می گیرد، حرفه ای نامیده و کسی که دوربین کوچکی دارد را آماتور می نامد. برای بحث کاملتر در این زمینه رجوع کنید به این صفحه).

برای اینکه بدانیم کدام دسته از این دوربین ها برای ما مناسبتر است، لازم است که به نقاط ضعف و قوت هر کدام توجه کنیم:

مزایای دوربین های P&S:

۱. قیمت مناسب. محدوده قیمت این دسته از دوربین ها بین تقریبا مجانی (دوربین های موبایل!) تا حول و حوش ۵۰۰،۰۰۰ تومان می باشد.

۲. سبک و جمع و جور. برای بسیاری از کاربران، این یکی از مهمترین مزایای این دسته از دوربین ها می باشد. به همین دلیل شاید بتوان این دوربین ها را، دوربین های جیبی نیز نامید (البته همیشه این مساله صادق نیست).

۳. سادگی کاربری. نامگذاری این دسته از دوربین ها به علت همین خصوصیت است: نشانه بگیر و عکس بگیر! کاربر این دسته از دوربین ها اساسا نیاز ندارد که به مسایلی همچون نور، عمق میدان، فکوس، روشنایی، رنگ و غیره دقت بکند. البته به همین علت است که این دوربین ها با نام دیگری نیز شناخته می شوند: Point&Miss نشانه بگیر و صحنه ای را که می خواستی ثبت کنی از دست بده!

۴. قابلیت های فوق برنامه. مانند فیلم برداری، ثبت صدا، جلوه های ویژه، ... که در بعضی از موارد بسیار سودمند می باشند.

۵. عدم جلب نظر. ممکن است فکر کنید که این مساله مزیتی نیست و اساسا اگر آدم جلب نظر کند که خیلی بهتر است! در برخی از موارد حق با شماست ولی در بعضی موقعیت های دیگر، جلب نظر کردن اساسا خیلی مفید نیست. فرض کنید شما با یک دوربین بزرگ و یک لنز بسیار بزرگتر، در یک تظاهرات خیابانی که به خشونت نیز کشیده شده است، در حال عکاسی و خبرنگاری می باشید. پرواضح است که نیاز به هوش بالایی نیست تا شما را در میان جمعیت به عنوان خبرنگار شناسایی کرده و برای رفع جنجالهای رسانه ای، شما را دستگیر کرده و دوربین شما را ضبط و یا نابود کنند! به همین علت است که بسیاری از عکاسان خبری، به جای استفاده از دوربین های DSLR، از دوربینهای Rangefinder برای این منظور استفاده می کنند. علاوه بر این در موقعیت های دیگر، به طور مثال عکاسی خیابانی از مردم، به همراه داشتن یک دوربین و لنز بزرگ باعث انگشت نما شدن عکاس و فرار سوژه از دوربین می شود. 

۶. عدم نیاز به لنزهای مختلف. این مساله برای بسیاری از کاربران، یک نکته مثبت تلقی می شود زیرا این مساله باعث کاهش هزینه ها می شود. به علاوه با برخی از این دوربین ها می توان عکس های منظره، پرتره، حیات وحش، ماکرو و ... گرفت، بدون اینکه نیاز به تعویض لنز باشد. البته خوب مشخص است که وسیله ای که همه کاری را می تواند انجام دهد، عملا هیچ کاری را به بهترین نحو نمی تواند انجام دهد! 

مزایای دوربین های DSLR:

۱. وضوح بالا. به علت استفاده از حسگرهایی به مراتب بزرگتر، این دوربین ها وضوح بالایی را به نمایش می گذارند که اساسا قابل مقایسه با دوربین های P&S نیست. البته این امر نسبی است و بستگی به این دارد که جزییات عکس به چه اندازه برای شما مهم باشد. اگر قصد چاپ عکس در ابعاد بزرگ را ندارید و یا نمی خواهید در نمایشگر به صورت ۱۰۰٪ به عکس نگاه کنید، این مساله چندان مهم نیست (رجوع کنید به این صفحه).

۲. کارایی مناسب در حساسیت های بالا. حساسیت یا ISO که در گذشته به نام سرعت فیلم یا ASA از آن نام برده می شد، یکی از مهمترین ابزارها برای تنظیم میزان نور جذب شده بر روی فیلم یا حسگر می باشد (دو عامل دیگر، گشادگی روزنه Aperture و سرعت شاتر می باشند). دوربین های P&S معمولا کارایی بسیار ضعیفی در این مورد دارند. به طور مثال نویز موجود در عکسی که با دوربین SD700 کانن در پایینترین حساسیت (که معادل کمترین میزان نویز است) گرفته می شود، معادل نویز موجود در عکسی است که با  دوربینهای DSLR معمولی و در حساسیت های بالا گرفته می شود (مرجع). این مساله باعث می شود این دوربین ها، برخلاف دوربین هایP&S توانایی کار کردن در شرایط نوری نامناسب و یا نور موجود را بدون استفاده از نور فلش، داشته باشند.

۳. قابلیت استفاده از گستره زیادی از لنز ها. این مساله یکی از مهمترین مزایای دوربین های DSLR نه تنها نسبت به دوربین های P&S، بلکه نسبت به سایر انواع دوربین ها مانند دوربین های Rangefinder, Medium Format و Large Fromat می باشد. این مساله باعث می شود عکاس در هر محدوده کانونی (Focal length) که نیاز دارد بتواند لنزی مناسب را پیدا کند. علاوه بر این، لنزهای طراحی شده برای دوربین های DSLR دارای استانداردهای بالاتری نسبت به لنزهای دوربین های P&S می باشند. اما مهمترین مزیت لنزهای دوربین های DSLR، محدوده گشادگی روزنه  است. لنزهای بسیار سریعی برای این دوربین ها ساخته شده اند که عکاسی  در موقعیت های نوری بسیار دشوار را نیز ممکن می سازند. به علاوه این لنزها قابلیت این را دارند که روزنه دیافراگم را تا حد زیادی کوچک کنند که در شرایط خاص نوری می تواند بسیار سودمند می باشد. البته قابلیت استفاده از لنزهای گوناگون، هزینه های عکاسی را نیز بالا می برد که شاید برای برخی از عکاسان، به خصوص عکاسان آماتور چندان خبر خوشایندی نباشد!

۴. ارائه کنترل دستی تمامی عوامل موثر در ثبت عکس به عکاس. این مساله برای عکاسان از اهمیت فوق العاده ای برخوردار است زیرا عکاس است که می داند در چه موقعیتی چه عکسی را می خواهد ثبت کند. علاوه بر این در بسیاری از موارد پیش می آید که دوربین دچار اشتباه شده و مقادیر غلطی را برای تنظیم نور (Exposure) یا رنگ نور (Color temperature) پیشنهاد می کند. البته برخی از دوربین های P&S پیشرفته یا SLR مانند نیز کنترل خوبی را در اختیار عکاس می گذارند.

۵. قابلیت ارائه فایل RAW. اینکه فایل RAW چیست و چرا اهمیت زیادی در عکاسی دیجیتال دارد، خود بحث دیگری را می طلبد. اما به طور خلاصه، باز هم عکاس است که تشخیص می دهد عکس در نهایت باید دارای چه وضوع، روشنایی، رنگ و ... باشد. دوربین های P&S به صورت اتوماتیک این پارامترها را تنظیم کرده و در نهایت فایل JPG را تحویل عکاس می دهند. البته برخی از دوربین های P&S پیشرفته یا SLR مانند نیز این امکان را در اختیار عکاس می گذارند.

۶. قابلیت استفاده از فیلترها. گرچه عکاسی دیجیتال در این زمینه، کار را برای عکاسان به مراتب ساده تر کرده است و دیگر نیازی به فیلتر هایی همچون فیلترهای سرد کننده و گرم کننده نیست، اما هنوز فیلترهایی وجود دارند که اثر آنها را نمی توان و یا به سختی می توان به صورت دیجیتالی ایجاد کرد. یکی از مهمترین این فیلترها، فیلتر پولارایزر (Polarizer) می باشد که قابلیت حذف کردن انعکاس نور از سطوح غیر فلزی و همچنین آبی تر کردن آسمان را دارا می باشد. این فیلتر یکی از مهمترین و سودمندترین ابزارها در عکاسی طبیعت می باشد که نمی توان آن را در دوربین های P&S به کار برد. نوع دیگری از فیلترهای مهم، فیلترهای کاهنده نور (ND) می باشند که در برخی موارد، مانند عکاسی از آب روان و آبشارها بسیار سودمند می باشند. این فیلترها را نیز نمی توان با دوربین های P&S به کار برد.

 ۷. قابلیت ایجاد عمق میدان باریک. یکی از تکنیک های ترکیب بندی (Composition) استفاده از عمق میدان باریک برای جدا کردن سوژه از زمینه می باشد. این تکنیک به خصوص در عکاسی پرتره و یا بعضا ماکرو اهمیت بسیار بالایی دارد. دوربین های DSLR علت داشتن حسگر بزرگتر نسبت به دوربین های P&S، می توانند عمق میدانی به مراتب باریکتر را ایجاد کنند.

۸. عکاسی با فلش. عکاسی با فلش مستقل (External flash) که خود شاخه بسیار مهم و بزرگی از عکاسی است، تنها و تنها با داشتن Hot Shoe بر روی دوربین ممکن می باشد. تمام دوربین های DSLR مجهز به Hot Shoe بوده ولی تنها معدودی از دوربین های P&S پیشرفته یا SLR مانند، مثل Canon Powershot G9 به آن مجهز می باشند.

۹. عدم تاخیر شاتر. یکی از معایب بزرگ دوربین های P&S داشتن تاخیر شاتر است که استفاده از آنها را در کاربردهایی که مستلزم ثبت حرکات سریع می باشند، دشوار و یا حتی غیر ممکن می سازد. تاخیر شاتر به این معناست که از لحظه ای که عکاس دکمه ثبت را فشار می دهد تا زمان باز شدن شاتر تاخیر عمده ای وجود دارد. در دوربین های DSLR به دلیل اینکه از شاتر مکانیکی استفاده می شود، این تاخیر بسیار کوچک و قابل صرفنظر کردن می باشد. اما در دوربین های P&S، این تاخیر به اندازه چند دهم ثانیه می باشد که با لحاظ کردن تاخیر عکس العمل آدمی، به میزان قابل توجهی می رسد و بعضا باعث می شود عکس ثبت شده خالی از سوژه مورد نظر باشد!

۱۰. سرعت شاتر و عکاسی بالا. به دلیل استفاده از شاتر مکانیکی، دوربین های DSLR قابلیت استفاده از سرعتهایی برابر با ۱/۴۰۰۰ و یا ۱/۸۰۰۰ ثانیه را دارند. علاوه بر این برخی از دوربین ها دارای سرعت عکاسی مسلسل وار بالایی همچون ۱۱ عکس در ثانیه را دارا می باشند که در عکاسی ورزشی و حیات وحش کاربرد مهمی دارد. علاوه بر این، این دوربین ها به قابلیت Bulb مجزاهستند که به عکاس این اجازه می دهد که شاتر را به صورت دستی باز و بسته کند. این قابلیت در عکاسی از آتش بازی و همچنین آسمان شب و اثر ستاره ها می تواند بسیار سودمند باشد.

۱۱. استحکام، ضد ضربه و ضد آب بودن. برای بسیاری از عکاسان حرفه ای، این مساله از اهمیت بالایی برخوردار است. عکاسان خبری و حیات وحش ممکن است در شرایط محیطی بسیار سختی، مجبور به عکاسی شوند و اگر دوربین آنها در این شرایط قابلیت کار کردن را نداشته باشد، عکسهای مهمی را از دست بدهند.

۱۲. جلب نظر و اطمینان. این مورد را شاید به غلط بتوان جزء مزایای دوربین های DSLR به حساب آورد، زیرا این دوربین نیست که شخص را عکاس می سازد، بلکه دید، هنر و مهارت  فرد است که باعث می شود او عکسی زیبا را خلق کند. اما در عکاسی حرفه ای بایستی بتوان اعتماد مشتری را بدست آورد. تصور کنید عکاس عروسی شما، بخواهد با دوربین P&S از مراسم عکاسی کند و ادعا کند که عکاس زبردستی است و با همین دوربین نیز می تواند عکس های فوق العاده خوبی بگیرد. ولی آیا شما به او اعتماد می کنید؟ البته باز هم تایید می کنم، داشتن دوربین DSLR ابدا به معنای عکاس بودن نیست و این هنر و مهارت و خلاقیت عکاس است که باعث ثبت عکس های زیبا می شود.

خوب! حالا اگر می بینید یک یا چند تا از مزیت های DSLR دقیقا چیزیه که نیاز دارید، پس عجله کنید! اما اگر می بینید که واقعا هیچکدام از این مزایا اینقدر هم برای شما مهم نیستند و از آن طرف مزایای P&S برای شما اهمیت بیشتری دارد، بهتر است که سراغ یک P&S پیشرفته بروید.